Saklamalı cüzdan ile kendi saklamanız olan cüzdan arasındaki fark nedir?

Borsa hesabı gibi saklamalı (custodial) bir cüzdanda özel anahtarları sizin yerinize bir şirket tutar. Kendi saklamanız olan (self-custody) bir cüzdanda anahtarları siz tutarsınız; bu yüzden kimse fonlarınızı donduramaz, ancak anahtarları kaybederseniz kimse onları geri de getiremez.

Seed phrase ya da kurtarma ifadesi, bir cüzdandaki tüm özel anahtarları yeniden oluşturabilen, genellikle 12 veya 24 kelimeden oluşan bir listedir. Seed phrase'e sahip olan herkes fonları alabilir; bu yüzden asla bir web sitesine yazılmamalı ve kimseyle paylaşılmamalıdır.

Sıcak cüzdan ile soğuk cüzdan arasındaki fark nedir?

Sıcak cüzdan, anahtarları telefon uygulaması veya tarayıcı eklentisi gibi internete bağlı bir cihazda tutar. Soğuk cüzdan ise anahtarları çevrimdışı, genellikle bir donanım cihazında tutar; bu da uzaktan hırsızlığı çok zorlaştırır ama işlemleri daha az pratik hale getirir.

Yanlış adrese gönderdiğim kripto işlemi geri alınabilir mi?

Genellikle hayır. Blok zinciri işlemleri onaylandıktan sonra kesinleşir; bu yüzden yanlış bir adrese veya desteklenmeyen bir ağa gönderilen fonlar, alıcı veya bir borsa iade etmeyi seçmedikçe genellikle kaybolur.

Kripto Cüzdan Nedir? Saklamalı ve Kendi Saklamanız Olan Cüzdanlar

Q: Kripto cüzdan nedir?

Kripto cüzdan, kriptonuzu kontrol eden özel anahtarları saklayan bir yazılım veya cihazdır. Coin'lerin kendisi blok zincirinde kalır; cüzdan ise işlemleri imzalamanızı ve coin'leri harcamanızı sağlayan anahtarları tutar.

Kripto cüzdan, kripto paranızı kontrol eden özel anahtarları saklayan ve bir blok zincirinde coin almanızı, tutmanızı ve göndermenizi sağlayan bir yazılım veya cihazdır. Adına rağmen cüzdan coin tutmaz. Coin'ler blok zincirinde yaşar; cüzdan ise onları hareket ettirme yetkiniz olduğunu kanıtlayan gizli anahtarları tutar.

Önemli noktalar

Cüzdan özel anahtarları saklar; bakiyeniz blok zincirinde kayıtlıdır.
Saklamalı (custodial) cüzdanlarda (örneğin borsa hesapları) anahtarları bir şirket tutar; kendi saklamanızda (self-custody) ise siz tutarsınız.
Sıcak cüzdanlar çevrimiçi ve pratiktir; soğuk cüzdanlar çevrimdışıdır ve hacklenmesi daha zordur.
12 veya 24 kelimelik bir seed phrase, cüzdandaki tüm anahtarları geri yükleyebilir. Ona kim sahipse fonlar da onundur.
İşlemler geri alınamaz: göndermeden önce adresi ve ağı her zaman kontrol edin.

Anahtarlar, adresler ve imzalar

Her cüzdan bir anahtar çifti üzerine kuruludur:

Özel anahtar büyük, gizli bir sayıdır. İşlemleri imzalar ve bu, sahibinin işlemi onayladığını ağa kanıtlar.
Açık anahtar özel anahtardan türetilir. Serbestçe paylaşılabilir.
Adres, başkalarının size fon gönderdiği, açık anahtarın daha kısa bir biçimidir; hesap numarasına benzer.

Kripto gönderdiğinizde cüzdanınız işlemi özel anahtarınızla imzalar ve ağa yayınlar. Düğümler (node'lar) özel anahtarı hiç görmeden imzayı doğrular. Bir blok zinciri, yabancıların bir banka olmadan sahipliği doğrulamasını bu şekilde sağlar.

Saklamalı ve kendi saklamanız olan cüzdanlar

Herhangi bir cüzdanla ilgili en önemli soru, özel anahtarları kimin tuttuğudur.

	Saklamalı cüzdan	Kendi saklamanız olan cüzdan
Anahtarları kim tutar	Borsa gibi bir şirket	Siz
Hesap kurtarma	Genellikle destek ekibi aracılığıyla mümkün	Yalnızca seed phrase'inizle
Sağlayıcının fonları dondurma veya kaybetme riski	Var	Yok
Erişimi kaybetme riskiniz	Düşük	Var, seed phrase'i kaybederseniz
Gerekli olduğu durum	Merkezi borsada işlem yapmak	DEX'leri ve DeFi uygulamalarını doğrudan kullanmak
Tipik örnekler	Borsa hesapları	Mobil uygulamalar, tarayıcı eklentileri, donanım cüzdanları

Saklamalı bir cüzdanda bakiyeniz, şirketin kontrol ettiği coin'lerle desteklenen, şirket veritabanındaki bir kayıttır. Bu pratiktir ve şifre sıfırlama gibi özellikleri destekler, ancak karşı taraf riski ekler: borsa hacklenirse, iflas ederse veya çekimleri engellerse, zararınızı karşılaması için ona bağımlı kalırsınız. "Anahtarlar sizde değilse coin'ler de sizin değildir" (not your keys, not your coins) sözü bu riski anlatır.

Kendi saklamanızda sizinle fonlarınız arasında hiçbir şirket yoktur. Merkeziyetsiz borsalara ve diğer DeFi uygulamalarına doğrudan bağlanabilirsiniz. Bunun bedeli, güvenliğin tamamen sizin sorumluluğunuzda olmasıdır.

Birçok trader ikisini birlikte kullanır: hızın önemli olduğu aktif işlemler için saklamalı hesaplar, daha uzun vadeli varlıklar için kendi saklaması.

Sıcak ve soğuk cüzdanlar

Kendi saklamanız olan cüzdanlar, anahtarların nasıl saklandığına göre ayrılır:

Sıcak cüzdanlar anahtarları internete bağlı bir cihazda, örneğin bir telefon uygulamasında veya tarayıcı eklentisinde tutar. Sık kullanım için pratiktirler, ancak kötü amaçlı yazılımlara ve oltalama (phishing) saldırılarına açıktırlar.
Soğuk cüzdanlar anahtarları çevrimdışı tutar. Donanım cüzdanı, işlemleri kendi içinde imzalayan küçük bir cihazdır; böylece özel anahtar bilgisayarınıza hiç temas etmez. Soğuk saklama, nadiren hareket ettirdiğiniz büyük bakiyeler için uygundur.

Seed phrase: nedir ve nasıl korunur

Çoğu cüzdan, genellikle 2,048 kelimelik standart bir listeden seçilen 12 veya 24 kelimelik bir seed phrase (kurtarma ifadesi veya mnemonic olarak da bilinir) oluşturur. Cüzdan, bu ifadeden oluşturduğu tüm özel anahtarları ve adresleri yeniden üretebilir. Telefonunuz bozulursa, cüzdanı yalnızca bu ifadeyle yeni bir cihazda geri yükleyebilirsiniz.

Örnek hesap: rastgele 12 kelimelik bir ifadenin neden tahmin edilemeyeceği.

Her kelime 2,048 seçenekten biridir; bu 2^11 eder, yani her kelime 11 bit taşır.
12 kelime × 11 bit = 132 bit. Bu bitlerin dördü sağlama toplamıdır (checksum), geriye 128 bit rastgelelik kalır.
Bu da 2^128 olası ifade, yani yaklaşık 3.4 × 10^38 eder. Saniyede bir trilyon (10^12) ifade denense bile hepsini kontrol etmek yaklaşık 10^19 yıl sürer.

Dolayısıyla gerçekçi tehdit tahmin edilmek değildir. Asıl tehdit, birinin ifadenizi görmesi veya kopyalamasıdır. Güvenlik kuralları:

İfadeyi çevrimdışı yazın, kâğıda veya metal bir yedeğe. Ekran görüntülerinde, e-postada, bulut notlarında veya şifre paylaşılan sohbetlerde saklamayın.
Asla bir web sitesine yazmayın ve kimseyle paylaşmayın. Hiçbir meşru destek ekibi, borsa veya cüzdan sağlayıcısı bunu sizden istemez.
Birden fazla kopya saklayın, ayrı güvenli yerlerde; böylece bir yangın veya sel tek yedeğinizi yok etmez.
İfadeyi yalnızca cüzdan geri yüklerken kullanın, kendiniz yüklediğiniz resmi cüzdan uygulamasında.
İfadenin ele geçtiğini düşünüyorsanız yeni bir cüzdan kullanın ve fonları oraya taşıyın.

Fonları güvenle göndermek

Blok zinciri işlemleri geri alınamaz. Göndermeden önce:

Adresin tamamını kontrol edin, yalnızca ilk ve son birkaç karakteri değil. Bazı kötü amaçlı yazılımlar kopyalanan adresleri değiştirir.
Ağı eşleştirin. Aynı token birden fazla zincirde bulunabilir. Bir borsadan bir ağ üzerinden çekim yaparsanız ve alıcı cüzdan veya borsa o ağı desteklemiyorsa, fonlar kaybolabilir ya da uzun bir kurtarma süreci gerekebilir.
Büyük veya ilk kez yaptığınız transferlerde küçük bir test işlemi gönderin. Örneğin $20,000 taşımadan önce önce $50 gönderin. Ağ ücretinin $1 olduğu varsayılırsa, test ücret olarak $1'a mal olur ve kalan $19,950'yi korur.
Token onaylarını gözden geçirin. DeFi uygulamaları token'larınızı harcamak için izin ister. Kötü niyetli veya hacklenmiş bir sözleşmeye verilen sınırsız onaylar bir cüzdanı boşaltabilir.

Sık yapılan hatalar

Seed phrase'i buluta senkronize olan bir telefonda fotoğraf olarak saklamak.
Seed phrase'i bir reklam veya doğrudan mesaj yoluyla bulunan bir siteye girmek.
Karşı taraf riskini düşünmeden tüm fonları tek bir borsada tutmak.
Çekim yaparken yanlış ağı seçmek.
Kendi saklamanız olan cüzdanda gas ücretlerini ödemek için zincirin yerel coin'inden küçük bir bakiye gerektiğini unutmak.

ArbTide nasıl yardımcı olur

Arbitraj trader'ları genellikle aynı anda birkaç borsada bakiye tutar; bu, bir işlem kararı olduğu kadar bir saklama kararıdır. Borsalar sayfası ArbTide'ın takip ettiği platformları listeler, canlı arbitraj tarayıcısı ise fiyat farklarının nerede oluştuğunu gösterir; böylece sermayenizin gerçekte nerede durması gerektiğine karar verebilirsiniz.