Thanh Lý Trong Crypto Là Gì? Cách Tính Giá Thanh Lý
Thanh lý là khi sàn buộc đóng vị thế đòn bẩy vì ký quỹ không còn đủ bù lỗ. Tìm hiểu cách giá thanh lý hoạt động và cách tránh bị thanh lý.
Cập nhật
Thanh lý là việc sàn buộc đóng một vị thế giao dịch đòn bẩy khi ký quỹ của trader giảm xuống dưới mức duy trì bắt buộc. Điều này xảy ra khi thị trường đi ngược vị thế đủ xa đến mức tài sản thế chấp còn lại không thể tiếp tục bù đắp an toàn cho các khoản lỗ tiếp theo.
Điểm chính
- Thanh lý chỉ ảnh hưởng đến các vị thế có đòn bẩy, như giao dịch ký quỹ hoặc hợp đồng tương lai vĩnh cửu.
- Nó được kích hoạt khi ký quỹ của bạn giảm xuống dưới ký quỹ duy trì.
- Các sàn dùng giá đánh dấu, không phải giá khớp gần nhất, để quyết định khi nào thanh lý.
- Đòn bẩy càng cao thì giá thanh lý càng gần giá vào lệnh.
- Các khoản thanh toán funding và phí làm giảm ký quỹ theo thời gian và có thể kéo điểm thanh lý lại gần hơn.
Thanh lý hoạt động như thế nào
Khi mở một vị thế đòn bẩy, bạn nộp ký quỹ ban đầu. Với đòn bẩy 10x, một vị thế $10,000 cần $1,000 ký quỹ. Sàn cũng đặt ra ký quỹ duy trì, tức lượng ký quỹ tối thiểu phải còn lại, ví dụ 0.5% quy mô vị thế.
Nếu khoản lỗ làm ký quỹ của bạn giảm xuống dưới ký quỹ duy trì, cơ chế thanh lý sẽ tiếp quản vị thế và đóng nó trên thị trường.
Công thức giá thanh lý
Một công thức đơn giản cho vị thế ký quỹ cô lập, bỏ qua phí:
- Long: giá thanh lý ≈ giá vào × (1 − 1/đòn bẩy + tỷ lệ ký quỹ duy trì)
- Short: giá thanh lý ≈ giá vào × (1 + 1/đòn bẩy − tỷ lệ ký quỹ duy trì)
Ví dụ: bạn mở long 10x một coin ở giá $100 với tỷ lệ ký quỹ duy trì 0.5%.
Giá thanh lý ≈ 100 × (1 − 0.10 + 0.005) = $90.50
| Đòn bẩy | Biến động xấp xỉ đến khi bị thanh lý (long, MMR 0.5%) |
|---|---|
| 2x | −49.5% |
| 5x | −19.5% |
| 10x | −9.5% |
| 25x | −3.5% |
| 50x | −1.5% |
Các sàn thực tế còn cộng thêm phí giao dịch, funding và tỷ lệ ký quỹ duy trì theo bậc tăng dần theo quy mô vị thế, vì vậy hãy luôn kiểm tra giá thanh lý mà sàn hiển thị cho bạn.
Ký quỹ cô lập và ký quỹ chéo
| Ký quỹ cô lập | Ký quỹ chéo | |
|---|---|---|
| Tài sản thế chấp chịu rủi ro | Chỉ phần ký quỹ gán cho vị thế đó | Toàn bộ số dư tài khoản |
| Thanh lý | Từng vị thế một | Toàn tài khoản, khi tổng ký quỹ không đủ |
| Phù hợp nhất cho | Giới hạn khoản lỗ của một giao dịch | Chiến lược phòng hộ hoặc nhiều chân |
Điều gì xảy ra sau khi bị thanh lý?
- Vị thế bị cơ chế thanh lý đóng lại.
- Có thể bị thu phí thanh lý, khoản này được nộp vào quỹ bảo hiểm của sàn.
- Nếu thị trường biến động quá nhanh và khoản lỗ vượt quá ký quỹ của bạn, quỹ bảo hiểm sẽ bù phần chênh lệch. Nếu quỹ không đủ, một số sàn dùng tự động giảm đòn bẩy (ADL), tức giảm bớt các vị thế đang lãi ở phía đối diện.
Thanh lý dây chuyền
Khi nhiều vị thế đòn bẩy có giá thanh lý gần nhau, một lần thanh lý có thể đẩy giá đi xa hơn, kích hoạt lần thanh lý tiếp theo. Những đợt thanh lý dây chuyền này tạo ra các cây nến râu dài thường thấy trên biểu đồ crypto, và chúng thường đi kèm funding rate cực đoan khi một phía thị trường trở nên quá đông.
Cách giảm rủi ro thanh lý
- Dùng đòn bẩy thấp hơn và giữ thêm ký quỹ trong vị thế.
- Đặt stop-loss (cắt lỗ) trước giá thanh lý của bạn.
- Dùng ký quỹ cô lập cho các giao dịch mang tính đầu cơ.
- Theo dõi chi phí funding với những vị thế bạn giữ nhiều ngày.
- Trong các chiến lược trung lập delta như arbitrage funding rate, mỗi chân vẫn có thể bị thanh lý trên sàn riêng của nó, vì vậy hãy giữ cả hai bên đủ tài sản thế chấp.
Câu hỏi thường gặp
- Thanh lý trong crypto nghĩa là gì?
- Thanh lý nghĩa là sàn tự động đóng vị thế đòn bẩy của bạn vì ký quỹ đã giảm xuống dưới mức ký quỹ duy trì bắt buộc. Bạn mất phần lớn hoặc toàn bộ số ký quỹ đã phân bổ cho vị thế đó.
- Giá thanh lý được tính như thế nào?
- Với vị thế long ký quỹ cô lập, công thức đơn giản là: giá thanh lý ≈ giá vào lệnh × (1 − 1/đòn bẩy + tỷ lệ ký quỹ duy trì). Với vị thế short: giá vào lệnh × (1 + 1/đòn bẩy − tỷ lệ ký quỹ duy trì). Các sàn còn tính thêm phí, funding và tỷ lệ ký quỹ theo bậc.
- Đòn bẩy cao hơn có nghĩa là bị thanh lý nhanh hơn không?
- Có. Với đòn bẩy 10x, một biến động ngược chiều khoảng 10% sẽ xóa sạch ký quỹ của bạn, còn với 50x chỉ cần khoảng 2%, và việc thanh lý xảy ra sớm hơn một chút so với mức đó do ký quỹ duy trì.
- Funding rate có thể gây thanh lý không?
- Có. Các khoản thanh toán funding được trừ vào hoặc cộng vào ký quỹ của bạn. Trả funding rate cao trong thời gian dài làm giảm ký quỹ và kéo giá thanh lý lại gần giá thị trường hơn.