Giá Đánh Dấu, Giá Chỉ Số và Giá Gần Nhất Trong Hợp Đồng Tương Lai Crypto

Giá chỉ số là giá spot trung bình từ nhiều sàn, giá đánh dấu là mức giá trị hợp lý được suy ra từ đó và dùng cho PnL và thanh lý, còn giá gần nhất là giá của giao dịch mới nhất trên hợp đồng. Mọi hợp đồng tương lai vĩnh cửu đều có cả ba. Biết loại giá nào chi phối phép tính nào giúp bạn tránh bị thanh lý bất ngờ và đọc sai biểu đồ.

Điểm chính

• Giá chỉ số: trung bình có trọng số của giá spot trên nhiều sàn.
• Giá đánh dấu: giá trị hợp lý dùng cho PnL chưa thực hiện và thanh lý.
• Giá gần nhất: giao dịch mới nhất trên hợp đồng; là giá mà phần lớn biểu đồ hiển thị.
• Thanh lý dùng giá đánh dấu, nên một cây râu nến ngắn trên giá gần nhất thường không thanh lý bạn.
• Khoảng chênh giữa giá perp và giá chỉ số đi vào funding rate.

So sánh ba loại giá

	Giá chỉ số	Giá đánh dấu	Giá gần nhất
Đo lường điều gì	Thị trường spot cơ sở	Giá trị hợp lý của hợp đồng	Giao dịch thực tế mới nhất
Nguồn	Giá spot từ nhiều sàn	Giá chỉ số cộng premium đã làm mượt, hoặc trung vị của các đầu vào	Sổ lệnh của chính hợp đồng
Dùng cho	Premium funding, đầu vào cho giá đánh dấu	PnL chưa thực hiện, tỷ lệ ký quỹ, thanh lý	Biểu đồ, khớp lệnh, một số kích hoạt lệnh dừng
Độ nhạy với râu nến	Thấp	Thấp	Cao

Giá chỉ số được xây dựng thế nào

Các sàn lấy giá spot của tài sản từ một nhóm sàn lớn và kết hợp chúng, thường với trọng số dựa trên khối lượng hoặc độ tin cậy. Các mức giá bất thường thường bị loại bỏ hoặc giới hạn. Vì giá chỉ số lấy từ nhiều thị trường, một sàn bị sập giá chớp nhoáng không làm nó thay đổi nhiều.

Cách xây dựng giá chỉ số khác nhau tùy sàn: danh sách sàn nguồn, trọng số và quy tắc xử lý giá bất thường đều do từng sàn quy định.

Giá đánh dấu được xây dựng thế nào

Giá đánh dấu nhằm phản ánh giá trị hợp lý mà không có nhiễu từ các giao dịch đơn lẻ. Các cách tiếp cận phổ biến gồm:

• Giá chỉ số cộng trung bình động của premium: giá chỉ số, được điều chỉnh bởi một thước đo đã làm mượt về mức perp giao dịch cao hơn hoặc thấp hơn nó.
• Trung vị của nhiều đầu vào: ví dụ, trung vị của giá dựa trên chỉ số, giá đã điều chỉnh premium và giá gần nhất.

Dù theo cách nào, giá đánh dấu vẫn sát với giá chỉ số nhưng vẫn phản ánh một mức premium hoặc chiết khấu kéo dài trên perp.

Ví dụ tính toán: một cây râu nến không gây thanh lý

Bạn giữ một vị thế long BTC với giá thanh lý $48,500. Một lệnh bán thị trường lớn đánh vào sổ lệnh mỏng:

Giá	Trước râu nến	Trong lúc râu nến (vài giây)
Giá chỉ số	$50,120	$50,100
Giá đánh dấu	$50,100	$50,080
Giá gần nhất	$50,110	$48,000

Giá gần nhất thoáng rơi thấp hơn $500 so với mức thanh lý của bạn ($48,500 − $48,000), nhưng giá đánh dấu vẫn cao hơn $1,580 so với mức đó ($50,080 − $48,500). Vị thế của bạn không bị thanh lý. Nếu thanh lý dùng giá gần nhất, nó đã bị đóng.

Một lệnh stop-loss đặt kích hoạt theo giá gần nhất ở $49,000 sẽ bị kích hoạt trong cây râu nến này, khớp gần đáy. Cùng lệnh dừng đó đặt theo giá đánh dấu sẽ không bị kích hoạt.

Basis của perp đến từ đâu

Chênh lệch giữa giá giao dịch của perp và giá chỉ số là premium của perp, một dạng basis. Các sàn đo nó trong mỗi chu kỳ funding:

• Perp cao hơn giá chỉ số: funding có xu hướng dương, và phe long trả cho phe short.
• Perp thấp hơn giá chỉ số: funding có xu hướng âm, và phe short trả cho phe long.

Mối liên kết đó là điều giữ perp sát với giá spot mà không cần ngày đáo hạn.

Mẹo thực tế

1. Ước tính thanh lý theo giá đánh dấu, không phải giá trên biểu đồ. Công cụ tính giá thanh lý cho thấy đòn bẩy và ký quỹ duy trì quyết định mức này ra sao.
2. Chọn kích hoạt lệnh dừng một cách có chủ đích: giá gần nhất phản ứng nhanh hơn, giá đánh dấu bỏ qua các râu nến ngắn.
3. Theo dõi khoảng chênh giữa giá đánh dấu và giá gần nhất trong thị trường mỏng. Khoảng chênh lớn nghĩa là sổ lệnh đang bị căng thẳng.
4. So sánh các sàn: cùng một coin có thể có giá đánh dấu khác nhau trên các sàn giao dịch khác nhau vì nguồn chỉ số của chúng khác nhau.

Để biết thêm về cách thanh lý diễn ra khi giá đánh dấu chạm mức của bạn, xem thanh lý là gì.