Thanh Khoản Trong Crypto Là Gì? Giải Thích Độ Sâu Sổ Lệnh

Thanh khoản là mức độ dễ dàng mua hoặc bán nhanh một tài sản mà không làm dịch chuyển giá của nó. Trong thị trường thanh khoản, lệnh lớn khớp gần giá niêm yết và spread mua-bán hẹp. Trong thị trường kém thanh khoản, ngay cả lệnh vừa phải cũng đẩy giá và khiến bạn tốn kém qua trượt giá.

Điểm chính

• Thanh khoản là về lượng bạn có thể giao dịch ngay bây giờ, với chi phí bao nhiêu.
• Trên sổ lệnh, nó được đo bằng spread, khối lượng đầu sổ và độ sâu.
• Khối lượng đầu sổ là lượng tối đa bạn có thể khớp ở giá tốt nhất được niêm yết.
• Độ sâu trong phạm vi ±1% hoặc ±2% so với giá giữa cho thấy lượng khối lượng nằm gần giá hiện tại.
• Khối lượng không phải là thanh khoản: nó đo giao dịch trong quá khứ, không phải lệnh đang có sẵn.
• Trong arbitrage, sổ lệnh mỏng hơn giới hạn quy mô của bạn.

Thanh khoản đến từ đâu

Trên sàn tập trung, thanh khoản là tập hợp các lệnh giới hạn đang nằm chờ trong sổ lệnh. Phần lớn được đặt bởi nhà tạo lập thị trường, tức các công ty hoặc trader báo giá cả bid lẫn ask và kiếm spread. Lệnh giới hạn của nhà đầu tư nhỏ lẻ cũng góp phần vào đó.

Trên sàn phi tập trung dùng AMM, thanh khoản là số token được nhà cung cấp thanh khoản nạp vào pool. Pool càng lớn, mỗi giao dịch càng ít làm dịch chuyển giá. Xem CEX và DEX để biết hai mô hình khác nhau thế nào.

Thanh khoản không cố định. Nhà tạo lập thị trường có thể hủy lệnh trong vài mili giây, nên một sổ lệnh trông sâu có thể mỏng đi nhanh chóng trong một biến động mạnh.

Ba thước đo thanh khoản sổ lệnh

1. Spread

Khoảng cách giữa bid tốt nhất và ask tốt nhất, thường hiển thị theo phần trăm. Đó là chi phí của đơn vị đầu tiên bạn giao dịch.

2. Khối lượng đầu sổ

Lượng đang nằm chờ ở bid tốt nhất và ask tốt nhất. Nếu ask tốt nhất là $100.00 với 400 đơn vị, bạn có thể mua tối đa 400 đơn vị ở $100.00. Đơn vị thứ 401 sẽ đắt hơn.

3. Độ sâu

Tổng khối lượng ở mọi mức giá trong một khoảng quanh giá giữa. Một chỉ số phổ biến là độ sâu 2%: giá trị đô la của các lệnh bid trong phạm vi 2% dưới giá giữa và các lệnh ask trong phạm vi 2% trên giá giữa. Nó trả lời câu hỏi: tôi có thể giao dịch bao nhiêu trước khi giá đi ngược tôi 2%?

Ví dụ tính toán: đầu sổ và độ sâu

Giả sử hai sàn niêm yết cùng một token với cùng spread.

Mức ask	Khối lượng Sàn A	Khối lượng Sàn B
$100.00 (ask tốt nhất)	400	5,000
$100.20	600	6,000
$100.50	1,000	8,000
$101.00	3,000	10,000

Bạn muốn mua 2,000 đơn vị.

Trên Sàn A:

• 400 × $100.00 = $40,000
• 600 × $100.20 = $60,120
• 1,000 × $100.50 = $100,500
• Tổng: $200,620, giá trung bình $100.31, trượt giá 0.31%

Trên Sàn B:

• 2,000 × $100.00 = $200,000, giá trung bình $100.00, trượt giá 0%

Cả hai sàn đều hiển thị cùng giá và spread trên bảng giá. Chỉ độ sâu mới cho thấy lệnh này tốn thêm $620 trên Sàn A.

Thanh khoản và khối lượng giao dịch

Khối lượng giao dịch và thanh khoản có liên quan nhưng không giống nhau.

	Khối lượng giao dịch	Thanh khoản
Đo lường điều gì	Lượng đã giao dịch trong một khoảng thời gian	Lượng bạn có thể giao dịch ngay mà không làm dịch chuyển giá
Khung thời gian	Quá khứ (ví dụ, 24 giờ)	Hiện tại
Xem ở đâu	Bảng giá, trang dữ liệu thị trường	Sổ lệnh, biểu đồ độ sâu, quy mô pool
Có thể gây hiểu lầm không?	Có, khối lượng có thể bị thổi phồng hoặc tập trung theo đợt	Có, lệnh có thể bị hủy ngay lập tức

Thị trường sôi động thường thu hút nhà tạo lập thị trường, nên khối lượng cao và thanh khoản cao thường đi cùng nhau. Nhưng một token có thể được giao dịch mạnh trong một ngày nhờ tin tức trong khi sổ lệnh vẫn mỏng. Hãy luôn kiểm tra độ sâu trước khi đặt quy mô giao dịch.

Thanh khoản trên thị trường phái sinh

Hợp đồng tương lai vĩnh cửu có sổ lệnh riêng, tách biệt với spot. Một coin có thể có thị trường spot sâu và thị trường perp mỏng trên cùng một sàn, hoặc ngược lại. Với perp, trader còn theo dõi hợp đồng mở (open interest), tổng quy mô các hợp đồng chưa đóng, như một dấu hiệu về mức độ sôi động của thị trường. Hợp đồng mở không giống thanh khoản sổ lệnh, nhưng hợp đồng mở rất thấp thường đi kèm sổ lệnh mỏng.

Vì sao thanh khoản quan trọng với arbitrage

Một giao dịch arbitrage mua trên một sàn và bán trên sàn khác. Hai giới hạn thanh khoản được áp dụng:

1. Khối lượng đầu sổ nhỏ hơn quyết định quy mô ở mức lợi thế niêm yết. Nếu Sàn A chào bán 0.4 BTC ở ask tốt nhất và Sàn B đặt mua 1.2 BTC ở bid tốt nhất, chỉ 0.4 BTC có thể giao dịch ở mức spread hiển thị.
2. Vượt quá mức đó, mỗi đơn vị thêm vào đều ăn mòn lợi thế. Đi lên các mức ask của A và đi xuống các mức bid của B thu hẹp khoảng chênh qua từng mức cho đến khi nó biến mất.

Ví dụ với số liệu giả định: lợi thế 0.30% ở đầu sổ có thể thu hẹp còn 0.10% ở quy mô gấp ba lần khối lượng đầu sổ và về 0 ở quy mô gấp năm lần. Sau phí taker trên cả hai chân, quy mô có lãi có thể chỉ là một phần nhỏ so với dự kiến của bạn.

Thanh khoản cũng quan trọng khi thoát lệnh. Một vị thế funding rate bạn mở trong thị trường yên ả phải được đóng về sau, có thể vào lúc sổ lệnh mỏng hơn.

Sai lầm thường gặp

• Đặt quy mô theo giá trên bảng giá. Bảng giá hiển thị một mức giá; lệnh của bạn khớp qua nhiều mức.
• Tin vào một ảnh chụp nhanh. Độ sâu có thể biến mất trong vài giây khi biến động tăng.
• Nhầm khối lượng với độ sâu. Khối lượng 24 giờ cao không đảm bảo sổ lệnh sâu ngay lúc này.
• Bỏ qua chân mỏng hơn. Trong giao dịch hai chân, sổ lệnh yếu hơn quyết định chi phí của bạn.

ArbTide giúp gì

Công cụ quét arbitrage hiển thị khối lượng có sẵn ở đầu cả hai sổ lệnh cho mỗi tuyến, để bạn thấy phần nào của spread thực sự có thể khớp. Với giao dịch funding, hãy so sánh các sàn trên trang funding rate và kiểm tra độ sâu của từng thị trường trước khi đặt quy mô.