Bán Khống Crypto Là Gì? Short Bằng Perp và Ký Quỹ Spot

Bán khống (short selling) là giao dịch có lãi khi giá tài sản giảm: bạn bán trước ở giá hôm nay và mua lại sau, lý tưởng là ở giá thấp hơn. Trong crypto, bạn có thể short theo hai cách chính: mở short trên một hợp đồng tương lai vĩnh cửu, hoặc vay coin trên tài khoản ký quỹ spot rồi bán nó. Cả hai đều cần tài sản thế chấp, và cả hai đều có thể bị thanh lý nếu giá tăng quá xa.

Điểm chính

• Một vị thế short có lãi khi giá giảm và lỗ khi giá tăng.
• PnL short = quy mô × (giá vào − giá thoát) với hợp đồng tuyến tính và spot.
• Short perp chỉ cần ký quỹ; chúng nhận funding khi tỷ lệ dương và trả khi tỷ lệ âm.
• Short ký quỹ spot vay chính coin đó và trả lãi trong suốt thời gian khoản vay còn mở.
• Khoản lỗ của vị thế short không có mức trần cố định, nên thanh lý và quy mô vị thế rất quan trọng.
• Short là chân phòng hộ trong các giao dịch cash-and-carry và arbitrage funding.

Vị thế short hoạt động thế nào

Một giao dịch thông thường (long) là mua thấp, bán cao. Short đảo ngược thứ tự: bán cao, mua thấp.

PnL short = quy mô × (giá vào − giá thoát)

Ví dụ: bạn short 2 ETH ở giá $3,000 và đóng ở $2,700.

• PnL = 2 × ($3,000 − $2,700) = +$600

Nếu ETH tăng lên $3,300:

• PnL = 2 × ($3,000 − $3,300) = −$600

Với vị thế long, công thức là PnL tuyến tính tiêu chuẩn, quy mô × (giá thoát − giá vào). Short chỉ đơn giản đảo dấu.

Cách 1: short bằng hợp đồng tương lai vĩnh cửu

Hợp đồng tương lai vĩnh cửu bám theo giá của một coin mà không đáo hạn. Mở short đơn giản chỉ là bán hợp đồng. Không vay gì cả; bạn nộp ký quỹ làm tài sản thế chấp, và sàn theo dõi PnL chưa thực hiện của bạn.

Chi phí hoặc thu nhập liên tục là funding rate:

• Funding dương: phe long trả cho phe short, nên vị thế short của bạn nhận funding.
• Funding âm: phe short trả cho phe long, nên vị thế short của bạn trả funding.

Short perp là cách short crypto phổ biến nhất vì có sẵn trên nhiều coin, hỗ trợ đòn bẩy và không cần quản lý khoản vay. Trên các hợp đồng vĩnh cửu tuyến tính ký quỹ bằng USDT, như trên Binance và Bybit, cả PnL và ký quỹ đều tính bằng stablecoin, giúp phép tính đơn giản.

Cách 2: vay spot trên tài khoản ký quỹ

Trên tài khoản giao dịch ký quỹ spot, bạn nộp tài sản thế chấp, vay chính coin đó và bán lấy stablecoin. Sau đó bạn mua lại coin và trả khoản vay.

Các bước:

1. Nạp tài sản thế chấp, ví dụ USDT.
2. Vay 2 ETH từ sàn.
3. Bán 2 ETH ở giá $3,000 được $6,000.
4. Sau đó, mua lại 2 ETH (ở giá $2,700 nếu giao dịch thành công) với $5,400.
5. Trả lại 2 ETH cùng tiền lãi. Giữ phần chênh lệch $600, trừ lãi vay và phí.

Chi phí ở đây là lãi vay, nhiều sàn tính theo giờ và có thể thay đổi theo nhu cầu. Nguồn cung cho vay có hạn; với các vị thế short được ưa chuộng, sàn có thể hết coin để cho vay, hoặc lãi suất có thể tăng vọt.

So sánh short perp và short ký quỹ spot

	Short hợp đồng tương lai vĩnh cửu	Short ký quỹ spot
Bạn làm gì	Bán một hợp đồng	Vay và bán coin thật
Chi phí liên tục	Funding (trả hoặc nhận)	Lãi vay (luôn phải trả)
Mức độ sẵn có	Rộng, trên nhiều coin	Chỉ những coin sàn cho vay
Căn cứ thanh lý	Thường là giá đánh dấu	Mức ký quỹ của tài khoản
Mục đích sử dụng điển hình	Short theo hướng giá, phòng hộ spot	Phòng hộ perp, cash-and-carry ngược

Ví dụ cụ thể: so sánh chi phí nắm giữ

Giả sử bạn short $30,000 ETH trong 7 ngày, với các tỷ lệ minh họa.

Short perp, funding ở mức +0.01% mỗi 8 giờ:

• Mỗi lần thanh toán: $30,000 × 0.0001 = nhận $3.00
• 3 lần thanh toán mỗi ngày × 7 ngày = 21 lần thanh toán
• Thu nhập funding: 21 × $3.00 = +$63.00

Short ký quỹ spot, lãi suất vay 5% mỗi năm:

• Lãi: $30,000 × 0.05 × 7 ÷ 365 = −$28.77

Với các giả định này, vị thế short perp kiếm được nhiều hơn vị thế short spot khoảng $92 trong tuần. Nếu funding chuyển sang âm, ví dụ −0.02% mỗi 8 giờ, vị thế short perp sẽ phải trả 21 × $6.00 = $126, và vị thế short ký quỹ spot trở thành lựa chọn rẻ hơn. Hãy luôn so sánh cả hai dưới dạng tỷ lệ quy đổi theo năm. Công cụ quy đổi chu kỳ funding hữu ích khi các sàn dùng chu kỳ khác nhau.

Short trong các chiến lược phòng hộ

Phần lớn các chiến lược arbitrage đều có một chân short.

• Trong một giao dịch cash-and-carry, bạn mua spot và short perp. Phơi nhiễm giá triệt tiêu nhau và bạn thu funding dương.
• Trong cash-and-carry ngược, bạn short spot bằng ký quỹ và long perp để thu funding âm. Giao dịch chỉ hiệu quả nếu lãi vay thấp hơn funding bạn nhận được.
• Trong arbitrage funding giữa các sàn, bạn short perp trên sàn có funding cao hơn và long ở nơi funding thấp hơn.

Rủi ro của bán khống

• Rủi ro tăng giá không giới hạn. Giá có thể tăng hơn 100% rất nhiều, trong khi nó chỉ có thể giảm về 0.
• Short squeeze. Các đợt tăng giá nhanh buộc phe short phải mua lại, đẩy giá lên cao hơn và kích hoạt thêm các đợt thanh lý.
• Chi phí nắm giữ tăng. Funding có thể chuyển sang âm hoặc lãi suất vay có thể tăng vọt trong lúc bạn giữ vị thế.
• Thu hồi hoặc giới hạn vay. Bên cho vay spot và sàn có thể giới hạn hoặc thay đổi điều khoản vay.
• Đòn bẩy. Đòn bẩy cao đặt giá thanh lý gần giá vào lệnh.

ArbTide giúp gì

Trang funding rate cho thấy nơi các vị thế short perp hiện đang nhận hoặc trả funding. Với các giao dịch short có phòng hộ, xem các trang chiến lược cash-and-carry và cash-and-carry ngược.